شما تنها کسی نیستید که کمر درد دارید. حدود 80 درصد از افراد بزرگسال در اوقاتی از طول عمر خود، درد پایین کمر را تجربه کردهاند. شایعترین دلیل ناتوانی در انجام شغل و در نتیجه مرخصی گرفتن و از دست دادن روزهای کاری، به علت درد در پایین کمر است. پژوهش بزرگی که اخیراً انجام شده است نشان میدهد که بیش از یک چهارم افراد بزرگسال در طول سه ماه گذشتهدرد قسمت پایین کمر را تجربه کردهاند.
در دنیای امروز که پشت میز نشینی بسیار افزایش یافته است، درد پایین کمر نیز بسیار شایع شده است. بیتوجهی به درد پایین کمر منجر به وجود آمدن مشکلات بسیار خطرناک در مهرههای کمری و همچنین دنبالچه میشود. حال آن که با مراجعه به موقع و زود هنگام به متخصص طب فیزیکی و توانبخشی میتوانید به راحتی با روشهای بدون جراحی و ورزش درمانی درد را درمان کرد.
دستیاران دکتر سپهریان، متخصص طب فیزیکی و توانبخشی، در کلینیک پیشگام آماده پاسخگویی به سؤالات شما و ارائه مشاوره هستند. جهت طرح سؤال و گرفتن نوبت میتوانید با مشاورین ما در تلگرام صحبت کنید و یا با شماره66576991-021 تماس حاصل فرمایید.
بخش پایینی کمر، جایی که بیشترین میزان درد را دارد، شامل پنج مهره (با نامهای L1 تا L5) است که بخش زیادی از وزن بالاتنه را تحمل میکنند. فضای بین مهرهها توسط بالشتکهایی گرد و لاستیک مانند که به آنها دیسکهای بین مهرهای میگویند، محافظت میشود. این دیسکهای بین مهرهای در سراسر ستون فقرات مانند ضربهگیر عمل میکنند و هنگام حرکت بدن، از ساییده شدن استخوانها بر روی یکدیگر جلوگیری میکنند. طنابهایی بافتی که رباط نام دارند مهرهها را در جای خود نگه میدارند و تاندونها عضلات را به ستون فقرات متصل میکنند. سی و یک جفت عصب از نخاع ریشه دواندهاند که حرکات بدن را کنترل میکنند و سیگنالهای عصبی را از بدن به مغز میرسانند.
اکثریت قریب به اتفاق درد پایین کمر ناشی از علل مکانیکی است. در بسیاری از موارد درد پایین کمر با اسپوندیلوز (آرتروز ستون فقرات) در ارتباط است؛ اسپوندیلوز اصطلاحی است که به انحطاط کلی ستون فقرات اشاره دارد. انحطاط ستون فقرات به معنی سائیدگی و استهلاک است که در مفاصل، دیسکها و استخوانهای ستون فقرات افراد مسن رخ میدهد. برخی از نمونههای علل مکانیکی درد در پایین کمر عبارتند از:
دیگر علل اساسی که افراد را مستعد درد پایین کمر میکند عبارتند از:
روش درمان کمر درد در کلینیک طب فیزیکی و درد پیشگام، معمولاً به اینکه آیا درد حاد است یا مزمن بستگی دارد. در بیش از 90 درصد موارد، مشکلات کمر درد و درد پایین کمر بیماران ما با روشهای بدون جراحی و نوین درمان میشوند. به طور کلی عمل جراحی در دو صورت توصیه میشود: زمانی که شواهدی وجود دارد که نشان میدهد آسیب وارده به عصب روزبهروز بدتر میشود؛ و زمانی که تستهای تشخیصی تغییراتی را در ساختار مفصل نشان میدهد که تنها با عملهای جراحی قابل اصلاح هستند . ولی 90 درصد بیماران در کلنیک پیشگام بدون جراحی و با تکنیک های بی ضرر درمان می شوند.
استفاده از پَکهای سرد یا گرم:این پَکها به تسکین درد و کاهش التهاب افرادی که دچار درد حاد یا مزمن هستند کمک میکنند و برای برخی افراد امکان تحرک بیشتر را فراهم میکنند.
فعالیت:استراحت در رختخواب باید محدود شود. افراد باید در اسرع وقت تمرینات کششی را شروع کنند و فعالیتهای روزانه زندگی خود را از سر بگیرند. استراحت مطلق و خودداری از حرکت کردن باعث بدتر شدن درد میشود. شواهد قوی نشان میدهد اشخاصی که بعد از شروع درد پایین کمر در بستر نخوابیده و به فعالیتهای خود ادامه دادند نسبت به کسانی که به مدت یک هفته در بستر استراحت کردهاند، زودتر خوب شدهاند و انعطافپذیری خود را بازیافتند. سایر مطالعات نشان میدهد که استراحت در بستر به تنهایی ممکن است درد کمر را بدتر کند و منجر به عوارض ثانویهای مانند افسردگی، افزایش گرفتگی عضلات و لخته شدن خون در پاها شود.
فیزیوتراپی و ورزش گردن:یک برنامه ورزشی مناسب برای تقویت عضلات اصلی که کمر را محافظت میکنند، تحرک و انعطافپذیری بیمار را بهبود میبخشد. اغلب همراه با این تمرینات، طرز صحیح نشستن و ایستادن نیز آموزش داده میشود.
داروها:طیف گستردهای از داروها وجود دارند که برای درد حاد و مزمن کمر مورد استفاده قرار میگیرند. برخی از آنها بدون نسخه قابل تهیه هستند و برخی دیگر به نسخه پزشک نیاز دارند.
درمان دستیو حرکت دادن ستون فقرات:این روش درمانی رویکردی است که در آن پزشکان متخصص آموزشدیده (پزشکان کایروپراکتیک) با استفاده از دستهای خود بخش ستون فقرات بیمار و بافتهای اطراف آن را حرکت میدهند، تنظیم میکنند، ماساژ میدهند و یا جابجا میکنند. درمان دستی شامل حرکات سریعی است که فرد هیچگونه کنترلی بر آنها ندارد؛ در حالی که حرکت دادن ستون فقرات شامل حرکات کندتری است که بیشتر جنبه تنظیم و تعدیل کننده دارند. تحقیقات نشان داده است که تکنیکهای درمان دستی مزایایی از سطح کم تا متوسط را برای بیماران مبتلا به درد پایین کمر فراهم میکند.
حرکات کششی:این حرکات شامل استفاده از وزنه و قرقره است که نیروی ثابت یا متناوبی به صورت تدریجی به ساختمان اسکلتی فرد وارد میکند و آن را تحت کشش قرار میدهد. برخی افراد در هنگام انجام حرکات کششی دردشان تسکین مییابد؛ اما این تسکین درد معمولاً موقتی و زودگذر است. هنگامی که کشش وارد شده به بدن آزاد شود، کمر درد باز میگردد. هیچ شواهدی وجود ندارد که نشان دهد حرکات کششی، مزایای طولانی مدتی برای افراد مبتلا به درد پایین کمر فراهم میکند.
طب سوزنی:طب سوزنی به طور متوسط برای درد مزمن پایین کمر مؤثر است. این روش شامل وارد کردن سوزنهای نازکی به نقاط مشخصی از بدن است. برخی پزشکان معتقدند که این فرایند به آزاد کردن انسدادهای زیست نیرویی بدن که «چی» (Qi) نام دارند کمک میکند. برخی دیگر که به مفهوم «چی» اعتقادی ندارند، معتقدند که زمانی که سوزنها وارد بدن میشوند به طور طبیعی بدن را تحریک میکنند که مواد شیمیایی ضد درد مانند اندورفین، سروتونین و استیل کولین آزاد کند؛ تحریک کردن به واسطه چرخاندن سوزنها و یا انتقال یک جریان الکتریکی با ولتاژ کم از طریق آنها صورت میگیرد. شواهد مزایای طب سوزنی برای درد پایین کمر هنوز متناقض است و مطالعات بالینی در مورد این موضوع ادامه دارد.
بیوفیدبک: بیوفیدبک برای درمان بسیاری از دردهای حاد، به ویژه کمر درد و سر درد مورد استفاده قرار میگیرد. در این روش الکترودهایی به پوست متصل میشوند و سپس با استفاده از یک دستگاه الکترومیوگرافی تنفس، انقباض عضلات، ضربان قلب و دمای پوست فرد اندازهگیری و سپس تنظیم میشود. افراد با استفاده از تکنیکهای تمدد اعصاب و شُل کردن عضلات، واکنش خود به درد را تعدیل میکنند. روش بیوفیدبک اغلب در ترکیب با دیگر روشهای درمانی استفاده میشود و معمولاً بدون درد است. شواهد دقیق و مورد تأییدی وجود ندارد که نشان دهد بیوفیدبک مزایای آشکاری برای درد پایین کمر ارائه میدهد.
تزریق استروئید اپیدورال:این روش گزینهای است که برای درمان درد پایین کمر و سیاتیک همراه با التهاب، استفاده میشود و معمولاً دوره درمانی آن کوتاه است. اگرچه بعد از تزریق دارو درد تسکین مییابد، اما تسکین درد موقتی است. تزریق طولانی مدت این داروها به هیچوجه توصیه نمیشود.
تحریک الکتریکی عصب از روی پوست (TENS):در این روش از یک دستگاه برقی که با باتری کار میکند استفاده میشود؛ این دستگاه شامل الکترودهایی است که روی پوست (روی نواحی دارای درد)، قرار داده میشود. الکترودها پالسهای الکتریکی خاصی تولید میکنند که مانع ورود سیگنالهای درد به عصبهای آن ناحیه میشوند. این دستگاه بر اساس این نظریه که تحریک سیستم عصبی میتواند احساس درد را تغییر دهد، کار میکند. مطالعات اولیه TENS نشان داد که این روش سطح اندورفین (مواد شیمیایی که به صورت طبیعی توسط بدن تولید میشوند و درد را از بین میبرند) را بالا میبرد. با این حال مطالعات اخیر نتایج متفاوتی را در تأثیر این روش بر کاهش درد پایین کمر، نشان میدهد.
در این روش گاز ازن در مناطق مشکل دار تزریق می شود و بدون داشتن هیچ عارضه جانبی فرد می تواند از منافع این درمان جدید و مدرن بهره مند شود.
برای درمان درد در قسمت پایین کمر روش های دیگری همچون تزریق پی آر پی، شاک ویو تراپی و ... نیز وجود دارد.
درد، مورمور و گزگز بین انگشتان پا (نورومای مورتون) یک عارضه دردناک است که پنجه پا، بهطورمعمول ناحیه بین انگشتان سوم و چهارم را تحت تأثیر قرار میدهد. احساس نورومای مورتون چیزی شبیه به وجود شن یا سنگریزه در کفش و یا تا خوردن جوراب است.
درد، مورمور و گزگز بین انگشتان پا (نورومای مورتون) شامل ضخیم شدن بافت اطراف یکی از اعصاب منتهی به انگشتان شما است. این عارضه میتواند یک درد تیز و سوزشی را در پنجه پای شما ایجاد کند. انگشتان پای شما نیز ممکن است دچار گزگز، سوزش یا کرختی شوند.
کفشهای پاشنهبلند با پیشرفت گزگز بین انگشتان پا (نورومای مورتون) در ارتباط هستند. بسیاری از افراد از طریق جایگزینی کفش پاشنهبلند با کفشهای دارای پاشنه کوتاهتر با پنجههای پهنتر بهبود پیدا میکنند. در کلینیک پیشگام برای درمان درد، مورمور و گزگز بین انگشتان پا از فیزیوتراپی و روشهای بدون جراحی استفاده میشود. فیزیوتراپی مهمترین اصل درمان نورومای مورتون است که در 90 درصد موارد نیاز به جراحی را برطرف میکند.
بهطورمعمول، هیچ نشانه ظاهری برای این عارضه، از قبیل یک برآمدگی، وجود ندارد. در عوض، شما ممکن است علائم زیر را تجربه کنید:
بهتر است از درد پا درصورتیکه بیش از چند روز طول میکشد، چشمپوشی نکنیم. در صورت تجربه یک درد سوزشی در پنجه پا که علیرغم تعویض کفش و تعدیل فعالیتهایی که موجب اعمال فشار به پا میشود، بهبود نمییابد، به یک متخصص طب فیزیکی مراجعه کنید.
درد، مورمور و گزگز بین انگشتان پا (نورومای مورتون) زمانی رخ میدهد که یکی از اعصاب بین استخوانهای انگشتان پا تحریکشده و ضخیمتر میگردد. علت دقیق سوزش ناشناخته است، اما ممکن است به دلیل له شدن (فشرده شدن)، کشیدگی و یا آسیب دیدن عصب باشد.
عواملی که به نظر میرسد در ایجاد گزگز بین انگشتان پا (نورومای مورتون) و درد جلوی پا نقش دارند، عبارتاند از:
برخی از آزمایشات تصویربرداری در تشخیص نورومای مورتون مفیدتر از دیگر آزمایشات هستند:
درمان بهشدت علائم شما بستگی دارد. پزشک شما بهاحتمالزیاد در ابتدا امتحان رویکردهای محافظهکارانه را توصیه مینماید.
فیزیوتراپی تخصصی زیر نظر متخصص طب فیزیکی نخستین قدم در درمان این عارضه است و اهمیت آن، چنان حیاتی است که توجهی خاص و محوری را به خود جلب کرده است. این موضوع نباید بیاهمیت شمرده شود چراکه اغلب میتواند بدون نیاز به روشهای پیچیدهتر موجب درمان درد شود. حتی زمانی که روشهای دیگر، مانند داروها و جراحیها، استفاده میشود، فیزیوتراپی تخصصی و لیزرهای قوی لازمهای مهم برای کمک به بهبود و کاهش درد است.
انواع فیزیوتراپی که برای درمان درد، مورمور و گزگز بین انگشتان پا (نورومای مورتون) استفاده میشوند، عبارتاند از:
علاوه بر فیزیوتراپی، متخصص طب فیزیکی و توانبخشی ممکن است درمانهای دیگر را نیز توصیه کند:
در صورت موثر نبودن درمان محافظهکارانه، پزشک شما ممکن است عمل جراحی را توصیه کند ولی 85 درصد بیماران بدون درمان جراحی زیر نظر متخصص طب فیزیکی و توانبخشی بهبود می بابند.
پارگی رباط صلیبی زانو از عواملی است که بسیاری از افراد در ورزشهای خاص را درگیر مینماید. از علائم این ضایعه درد، تورم و عدم وجود ثبات و ایستایی در حالت ایستاده در فرد است. پارگی رباط صلیبی زانو درجات مختلفی دارد.در کلینیک تخصصی پیشگام بر اساس درجه آن اقدام درمانی صورت میگیرد.
رباط صلیبی جلویی (ACL) ازجمله رباطهای مهم داخلی مفصل زانو میباشد. رباط متقاطع جلویی یا رباط صلیبی جلویی(قدامی) دارای وظیفه محدود کردن حرکت استخوان درشتنی به سمت جلو و همچنین چرخش داخلی آن در صاف کردن زانو است. همچنین وظیفه دیگر این رباط این است که در یک زنجیره حرکتی بسته، از حرکت استخوان ران به سمت عقب جلوگیری به عمل میآورد.
از نشانههای آسیبدیدگیACLمیتوان به موارد زیر اشاره کرد:
رباط متقاطع زانو به چند علت میتواند دچار آسیب شود:
انجام درمان پارگی رباط صلیبی زانو قدامی به میزان جدی بودن عارضه، وجود آسیبهای دیگر در ناحیه و میزان فعالانه بودن شیوه زندگی فرد آسیبدیده بستگی خواهد داشت.
کاری که بیمار باید انجام دهد این است که هر چه زودتر به پزشک معالج مراجعه کرده و نسبت به درمان آسیبهای حاد و ازجمله پارگی رباط زانو بر اساس روشهای ذکرشده در بخش آسیب رباط اقدام نماید. درصورتیکه علائمی همانند درد در هنگام حرکت، محدودیت دامنه حرکت، تورم در مفصل زانو، ایجاد حساسیت موضعی در امتداد رباطها یا عدم ثبات مانند خالی کردن زانو مشاهده نمود با پزشک مشورت کند.
پزشک معالج در آسیب رباط اقدام به پرهیز از انجام فعالیتهای ورزشی نموده و در اسرع وقت اقدام به تمرین برای عضلههای جلو و پشت ران مینماید. در برخی مواقع استفاده از یک بانداژ حمایتی گچی تجویز میگردد و این نوع درمان برای چند هفته به طول میانجامد. در پارگی کامل یا درجه3، بیحرکتی در قالب گچی برای چند هفته تجویز و به دنبال آن 3 هفته قالب گچی متحرک مورداستفاده قرار میگیرد. این نوع درمان بهعنوان درمان جایگزین جراحی یا درمان غیرتهاجمی بهکاربرده میشود. در جهت حفظ عملکرد عضلهای ران، تمرینها و ورزشهای خاص عضلانی توسط پزشک معالج تجویز میشود. تمرینها باعث افزایش قدرت عضلات، افرایش توان و نیز افزایش دامنه حرکتی در مفصل زانو میشود.
اینکه بیمار و ورزشکار آسیبدیده تا هنگامیکه دامنه کامل حرکتی و قدرت عضلانی خود را در مفصل زانو به دست نیاوردهاند در تمرینهای فعال عادی شرکت نکند بسیار اهمیت دارد.