درمان کمردرد های مختلف

درمان کمردرد های مختلف بر اساس تشخیص بالینی علت زمینه ای درد تعیین می شود. توضیح بیشتر درباره درمان کمردردهای ناشی از علل مختلف در هر قسمت ذکر خواهد شد و در اینجا، تنها به اقدامات کلی اشاره می شود.

E1 . درمان محافظه کارانه

در اکثر بیماران، کمردرد بدون نیاز به جراحی درمان می شود. در کمردردهای حاد و کوتاه مدت، درمان های خاص خانگی موثر واقع می شوند. این درمان ها عبارتند از :

o         توصیه به فعال بودن.

o         استفاده از ضددردها مثل داروهای ضد درد غیر استروییدی (مانند ایبوپروفن یا دیکلوفناک) یا استامینوفن

o         دستکاری مهره ها در دردهای حاد یا مزمن. معاینه مخصوص بالینی می تواند مشخص کند که کدام موارد بهتر به دستکاری پاسخ می دهند.

o         شل کننده ها عضلانی برای کمردرد های حاد یا مزمن

o         داروهای ضد افسردگی برای کمردرد های مزمن

o         ورزش برای کمردرد های مزمن

o         برنامه های ویژه و منظم درمانی برای کمردرد های تحت حاد یا مزمن

o         مصرف منظم مسکن های بدون نیاز به نسخه ممکن است تنها کار ضروری باشد.

o         استراحت به مدت کوتاه مفید است ولی طولانی تر شدن آن از 2 روز در واقع بیشتر زیان آور است تا مفید.

o         چنانچه درمان های خانگی بی فایده بودند به پزشک مراجعه نمایید تا داروهای قوی تر یا درمان دیگری را توصیه کند.

o         در اکثر موارد، داروهای ضد التهاب غیر استروییدی (مثل ایندومتاسین، دیکلوفناک، ایبوپروفن و ... ) یا در بعضی موارد، شل کننده عضلانی به منظور تسکین کمردرد خفیف تا متوسطی که با مسکن های بدون نسخه بهبود نمی یابند تجویز می شوند. داروهای مخدر مثل کودئین یا هیدروکودن را می توان تحت نظر دقیق پزشک برای مدت کوتاه استفاده کرد.

o         مقادیر کم انواع خاصی از داروهای ضد افسردگی به ویژه داروهای ضد افسردگی سه حلقه ای (مثل آمی تریپتیلین)، مستقل از اثر آن ها بر افسردگی موجب تسکین کمردرد می شوند.

o         فیزیوتراپی و ورزش

فیزیوتراپیست ها از درمان های مختلفی شامل کمپرس گرم، کمپرس یخ، اولتراسون، تحریک الکتریکی و روش های آزادسازی عضله برای تسکین درد عضلات و بافت های نرم کمر استفاده می کنند. سپس با تسکین درد، ورزش های اختصاصی برای افزایش انعطاف پذیری بدن، تقویت عضلات پشت، کمر و شکم و بهبود وضعیت بدن تجویز می شود. استفاده منظم از این روش ها از عود کمردرد پیشگیری می کند.

o         درمان های تزریقی

چنانچه درد با روش های قبلی تسکین نمی یابد و به ساق پا انتشار پیدا می کند ممکن است از تزریق کورتون به داخل فضای اطراف نخاع (فضای اپیدورال) استفاده شود. تزریق کورتون به کاهش التهاب اطراف ریشه های عصبی کمک می کند ولی معمولاً مدت تسکین درد کمتر از 6 هفته است.

در بعضی موارد از تزریق داروهای بی حس کننده به داخل یا نزدیک ساختمان هایی که تصور می شود موجب بروز کمردرد شده اند استفاده می شود. مطالعات اولیه نشان داده اند که سم بوتولیسم (بوتوکس؛ Botox) نیز ممکن است احتمالاً از طریق فلج کردن عضلات دچار اسپاسم موجب تسکین کمردرد شود. معمولاً اثر تزریق بوتوکس 3 تا 4 ماه باقی می ماند.

o         رفتار درمانی

o         طب سوزنی ممکن است برای کمردردهای مزمن موثر واقع شود.

o         درمان های جدیدتر عبارتند از ماساژ درمانی (که در برخی بیماران موثر واقع می شود) و کمپرس با یخ یا کیف آب گرم (یا حرارت مرطوب) که ممکن است مفید واقع شود، یوگا (که درباره آن مطالعات کمی به عمل آمده است). اصلاح تفاوت طول بین دو پا ممکن است مفید واقع شود (برای این کار، کفی لاستیکی یا چوب پنبه ای محکمی را در داخل کفش پای کوتاه تر قرار دهید، البته در صورتی که تفاوت بین طول دو ساق 1 سانتی متر یا کمتر باشد. 

چنانچه این اختلاف بیشتر است از کفاش بخواهید کف و پاشنه مخصوصی برایتان بسازد. قسمت انگشتان و پنجه پا را به تدریج کوتاه تر کنید تا موجب لغزش نشود. در صورتی که طول این قسمت بیش از 8/1 سانتی متر باشد با یک دوم آنچه نیاز دارید شروع کنید تا بتوانید بدن خود را تنظیم نمایید.

o         در هر مورد ممکن است استفاده از انواع درمان ها به منظور یافتن بهترین درمان موثر ضرورت یابد. تقریباً در همه موارد، فیزیوتراپی و/ یا برنامه های ورزشی منظم شامل کشش و تقویت عضلانی بخشی از برنامه توانبخشی را تشکیل می دهند.

o         نقش داروهای مخدر برای کمردرد های مزمن مشخص نیست.

E2 . درمان جراحی

درمان جراحی هنگامی توصیه می شود که درمان محافظه کارانه موفقیت آمیز نباشد یا بیمار دچار علائم عصبی محدود کننده مانند ضعف ساق پاها و بی اختیاری ادرار یا مدفوع شود که در فتق شدید دیسک کمری، آبسه مهره ای یا سندرم دم اسب روی می دهند. روش های جراحی موثری برای کمردردهای مرتبط با عضله و بافت نرم وجود ندارند.

سایر موارد ضرورت جراحی عبارتند از :

بیماری های تحلیل رفتگی شدید دیسک مهره ای

تنگی کانال مهره ای

اسپوندیلولیستزیس

اسکولیوز (انحنای طرفی ستون فقرات)

شکستگی فشاری

ناپایداری مهره ای

ضربه های مهره ای

بد خیمی های مهره ای (سرطان)

هماتوم (تجمع خون) در مهره

تغییر مکان دیسک مهره ای

o         شایع ترین نوع جراحی در کمردردها عبارتند از :

میکرودیسککتومی (بریدن و برداشتن دیسک مهره ای با کمک میکروسکوپ)، دیسککتومی (بریدن و برداشتن دیسک مهره ای)، لامینکتومی (بریدن و برداشتن قوس پشتی مهره)، فورامینکتومی (بریدن و برداشتن سوراخ مهره ای) یا ادغام مهره ای.

از روش های جراحی دارای تهاجم کمتر باید از کاشت محرک نخاع که به طور معمول برای کنترل نشانه های دردهای ریشه ای عصبی مزمن (سیاتیک) به کار می رود نام برد. قرار دادن دیسک کمری مصنوعی روش جدیدتری است که برای بیماری های استحاله ای دیسک به کار می رود و در نتیجه آن، حرکت مهره حفظ می شود.

نکته :

·         وارد آمدن فشار به وسیله دیسک مبتلا به فتق یا بیرون زدگی، بر عصب اصلی ای که به سمت پایین ساق پا می رود و ((عصب سیاتیک)) نام دارد، موجب بروز درد واضح و تیر کشنده ای از نشیمن تا ساق پا می شود.

·         مفاصلی که بیش از همه دچار آرتروز می شوند عبارتند از : مفاصل لگن، دست ها، زانوها و کمر.

در بعضی از موارد التهاب مفصل (آرتریت، آرتروز) مهره منجر به تنگ شدگی فضای اطراف نخاع می شود که به آن تنگی مجرای مهره ای می گویند.

E3 . درمان جایگزین

کایروپراکتیک (chiropractic)

کمردرد یکی از شایع ترین علل مراجعه بیماران به متخصصان کایروپراکتیک است. با پزشک درباره مناسب ترین متخصص برای نوع مشکل خود مشورت نمایید. علاوه بر متخصص کایروپراکتیک، بسیاری از متخصصان بیماری های استخوان و بعضی از فیزیوتراپیست ها در زمینه دستکاری مهره ها آموزش دیده اند.

کایروپراکتیک به مجموعه ای از تدابیر درمانی گفته می شود که دستگاه عصبی را تعیین کننده سلامتی و بیماری می داند و سعی می کند با دستکاری ساختارهای بدن، به ویژه ساختمان های ستون مهره ها، عملکرد هنجار را برقرار نماید.

o         طب سوزنی (acupuncture)

طب سوزنی در بعضی از بیماران مبتلا به کمردرد موجب تسکین می شود و بعضی از انواع درد مزمن را کاهش می دهد.

در طب سوزنی، سوزن های استریل از جنس فولاد ضد زنگ، در نواحی خاصی از پوست بدن داخل می شوند.

o         ماساژ (massage)

چنانچه، کمردرد در اثر عضلات دچار تنش یا در اثر کار بیش از حد ایجاد شده باشد، ممکن است ماساژ درمانی به شل شدن عضلات کمک کند.

فواید ورزش درمانی در درمان کمردرد

همه دردهای کمر از یک قماش نیستند. در بعضی افراد این درد بخاطر ضعف عضلات کمر است و در بعضی به خاطر سابقه یک ضربه و یا در بعضی بخاطر دیسک کمر و … . بنابراین یک قانون کلی برای درمان بیماران نداریم و درمان ویژه هر بیمار باید برای او طراحی شود. در پزشکی تاکید بر روی هر فرد خاص است و بنابراین هیچگاه نمی توان قوانین درمانی را به همه بیماران تعمیم داد. ورزش درمانی یکی از روشهای درمان کمر درد است که باعث درمان انواع مختلف کمردرد می شود. ورزش تاثیرات مختلفی روی اعضاء بدن می گذارد که این تاثیرات دارای فواید درمانی زیادی هستند و به این شکل باعث درمان علتهای اصلی کمردرد می گردد.

اکنون به تعدادی از تاثیرات درمانی ورزش اشاره میکنیم:

۱_ ورزش منظم، باعث کاهش وزن افراد چاق و رسیدن به وزن متناسب می شود این موضوع فشار وارد بر کمر را کم کرده و باعث درمان کمردردهایی میشود که به خاطر اضافه وزن ایجاد شده اند.

۲_ ورزش باعث بیشتر شدن انعطاف بدنی می گردد انعطاف بدنی ، توانایی حرکات در جهات مختلف را افزایش می دهد و کمردر های حاصل از خشکی کمر را درمان می کند.

۳_ به وسیله ی ورزشهای مخصوص می توان عضلات شکم و کمر را تقویت کرد. عضلات قوی از ستون فقرات محافظت می کنند و از آسیب دیدگی آن جلوگیری می نمایند عضلات نیرومند می توانند از دیسکهای آسیب دیده حفاظت کنند و کمردردهای حاصل از صدمات دیسک را درمان نمایند.

علل کمردرد-علایم

علایم بیرون زدگی دیسک مهره ای

علایم فتق دیسک مهره ای بر حسب محل آن و انواع بافت های نرم گرفتار متفاوت است و می تواند از درد خفیف یا عدم وجود درد در مواردی که فقط دیسک، آسیب دیده است تا درد شدید و مقاوم گردن یا کمر با انتشار به نواحی مربوطه متغیر باشد.

سایر علایم عبارتند از : تغییرات حسی مانند کرختی، گزگز، ضعف عضلانی ، فلج و تغییر رفلکس های تاندونی.

چنان چه فتق دیسک در ناحیه کمر باشد ممکن است به دلیل تحرک عصب سیاتیک ، درد مسیر مزبور نیز وجود داشته باشد. معمولاً بر خلاف درد گرفتگی عضلات که ضربانی است یا شدت و ضعف پیدا می کند، درد ناشی از بیرون زدگی دیسک مداوم است. ممکن است بیرون زدگی بدون درد یا با درد خفیف باشد و این، به محل گرفتاری بستگی دارد. چنانچه ((هسته نرم)) دچار بیرون زدگی بر بافت های نرم یا اعصاب فشار وارد نیاورد ممکن است علایمی ایجاد نشود.

به طور معمول، علایم یک طرفه هستند. چنان چه بیرون زدگی دیسک بسیار بزرگ باشد، بر نخاع یا دم اسب در ناحیه کمر فشار وارد آورد ممکن است علایم، دو طرفه باشند.

در معاینه، بالا آوردن مستقیم پا در حالی که بیمار دراز کشیده است، ممکن است موجب بروز درد شود، هرچند که میزان اختصاصی بودن این یافته کم است.

ام آر آی قادر است نخاع، ریشه های عصبی و نواحی اطراف آنها و نیز دژنراسیون و تومورهای احتمالی و بافت های نرم را نشان دهد.

میلوگرافی عبارت است از مشاهده مجرای مهره ای به دنبال تزریق ماده حاجب به داخل فضاهای مایع مغزی نخاعی. تغییر محل ماده حاجب، ساختمان هایی را که موجب وارد آمدن فشار بر نخاع یا اعصاب شده اند (مانند بیرون زدگی دیسک، تومورها یا خارهای استخوانی) نشان می دهد.

از آنجا که انجام میلوگرافی نیاز به تزریق مواد خارجی دارد، امروزه در اغلب موارد ، ام آر آی جای آن را گرفته است هرچند که میلوگرافی به ویژه چنانچه همراه با سی تی اسکن انجام شود، همچنان بهترین روش برای نشان دادن ضایعات فضاگیر (مثل تومورها) است.

درمان بیرون زدگی دیسک بین مهره ای

اکثر فتق های دیسک بین مهره ای خود به خود طی حدود 6 هفته بهبود می یابند و نیاز به جراحی ندارند.

اگر درد ناشی از بیرون زدگی دیسک یا پارگی آن، به دلیل درد رادیکولیت شیمیایی باشد، قبل از جراحی باید از رویکرد ضد التهابی استفاده کرد که معمولاً در ابتدا با داروهای ضد التهاب غیر استروئیدی (غیر کورتون) انجام می شود ولی به دلیل عوارض قلبی عروقی و گوارشی این داروها در مصرف طولانی می توان از تزریق کوروتون به فضای مهره ای مجاور ناحیه درناک استفاده کرد. خوشبختانه امروزه روش های جدیدی روی کار آمده اند که به طور مستقیم بر TNF اثر می کنند و با استفاده از آنها می توان دردهای مزمن و شدید مهره ای را کنترل کرد. توان بخشی، فیزیوتراپیُ داروهای ضد افسردگی و به ویژه برنامه های ورزشی همگی می توانند در کنار درمان ضد التهابی مورد استفاده قرار بگیرند.

داروهای ضد درد غالباً در ابتدا، در زمان حاد بودن درد تجویز می شوند تا به بیمار اجازه داده شود که در مرحله بعدی تحت درمان با ورزش و کشش قرار گیرد.

روش های غیر جراحی کنترل کننده درد عبارتند از :

o         استراحت در بستر و بستن کمربندطبی

o         فیزیوتراپی

o         دستکاری استخوانی / کایروپراکتیک. البته ممکن است در بیماران مبتلا به بیرون زدگی دیسک، احتمال تشدید بیرون زدگی یا سندرم دم اسب، در اثر دستکاری وجود داشته باشد.

o       ماساژ درمانی

o         داروهای ضد التهاب غیر استروئیدی

o         کورتون های خوراکی (مثل پردنیزون)

o         تزریق کورتون (کورتیزون) در فضای بیرون سخت شامه (اپیدورا؛ epidural)

o         درمان کششی به اضافه آرام بخش و ضد درد داخل وریدی (Intravenous sedation,analgesia traction therapy ; IVSAAT)

o       کنترل وزن

o         درمان جراحی در موارد وجود نقیصه عصبی قابل ملاحظه یا عدم موفقیت روش های غیر جراحی انجام شود. وجود سندرم دم اسب از موارد اورژانسی است که به توجه فوری و احتمالاً عمل جراحی فشار زدایی از عصب نیاز دارد.

درباره عصب سیاتیک

عصب سیاتیک (sciatic) قطورترین عصب بدن است و قطر آن به 2 سانتی متر می رسد و ادامه دسته فوقانی شبکه عصبی خاجی است. این عصب از سوراخ بزرگ سیاتیک در لگن خارج می شود و در بین استخوان ران و برآمدگی ایسکیال پایین می آید و در مسیر قسمت پشتی ران تا نزدیکی یک سوم تحتانی آن پیش می رود و در آنجا به دو شاخه بزرگ، موسوم به عصب درشت نیی و عصب پرونئال مشترک تقسیم می شود و نیز شاخه های مفصلی و عضلانی از آن جدا می شوند.

در قسمت بالا، عصب در عمق عضله سرینی بزرگ قرار دارد و سپس از ناحیه ران عبور می کند و در این محل با عصب جلدی پشتی ران و سرخرگ سرینی تحتانی همراه است. در قسمت پایین تر، عصب سیاتیک بر روی عضله دور کننده بزرگ قرار می گیرد و به طور مایل به وسیله عضله دو سر ران قطع می شود و سپس بر روی قسمت پشت ران ظاهر می شود و تا حفره کشکک  پیش می رود.

شاخه های مفصلی عصب سیاتیک به مفصل ران و شاخه های عضلانی آن به عضلات دو سر ران و چند عضله دیگر عصب می دهند. شاخه درشت نیی عصب سیاتیک به شاخه های مفصلی (مفصل زانو) ، عضلانی (عضلات ساق پا ) و شاخه های کف پایی (که به کف پا و انگشتان پا عصب می دهند) تقسیم می شود. درد عصب سیاتیک ممکن است فقط به صورت سوزش خفیف یا درد مبهم حس شود و یا به حدی شدید باشد که توانایی راه رفتن را کاهش دهد . درد عصب سیاتیک اغلب در مسیر ساق پا احساس می شود و با کمر درد توام است. درد سیاتیک از ناحیه باسن به ساق پا و سپس پا و انگشتان پا انتشار می یابد.

دو دلیل شایع تحت فشار قرار گرفتن عصب سیاتیک عبارتند از بیرون زدگی (فتق) دیسک مهره ای و تنگی مجرای مهره ای.

همچنین ممکن است درد سیاتیک در اثر آسیب ناگهانی (مثل دویدن خیلی شدید یا بلند کردن اجسام سنگین) ایجاد شود. درد سیاتیک معمولاً یک طرفه و گاهی دو طرفه است.

نکته

از سال 1998 داروهای اختصاصی و پر قدرت مهار کننده TNF ، در یالات متحده در دسترس قرار گرفتند. این داروها در سال 2001 در درمان سیاتیک در مدل های تجربی بسیار موثر واقع شدند. تاثیر یکی از این داروها، با نام اتانرسپت etanercept در درمان دردهای شدید ناشی از بیرون زدگی یا پارگی دیسک مهره ای در مقالات متعدد منتشر شده است.

I6 .اسپوندیلولیستزیس(spondylolisthesis)

اسپوندیلولیستزیس عبارت است از تغییر محل یک مهره یا قسمتی از ستون مهره ها نسبت به مهره زیرین خود. در این اختلال ، مهره، مقداری به سمت جلو تغییر محل می دهد. شایع ترین مهره ای که مبتلا به اسپوندیلولیستزیس می شود، پنجمین مهره کمری است.

امروزه عقیده بر آن است که نقیصه موجود در اثر شکستگی های کوچک ناشی از استرس که ترمیم نمی یابند و عدم جوش خوردگی مزمن آن ها روی می دهد. این اختلال در ورزشکارانی که بدن آن ها دچار کشش بیش از حد و مکرر می شود (مانند ژیمناست ها) شایع تر است.

اسپوندیلولیستزیس موجب سفتی عمومی پشت و کمر و تغییر در وضعیت ظاهری بدن و راه رفتن می شود . بدن کمی به سمت جلو خم می شود و / یا ((لوردوز)) به وجود می آید و با پیشرفت بیماری راه رفتن فرد به شکل ((راه رفتن مرغابی)) در می آید، یعنی به دلیل کاهش تحرک عضلات هامسترینگ، لگن بیش از حد دچار چرخش می شود. درمان، عبارت است از استفاده از داروهای ضد التهاب غیر استروئیدی، گرمادرمانی، تحریک الکتریکی، کشش مهره های کمر و در موارد مقاوم، تزریق اپیدورال آمپول های حاوی کورتون.

I7 . اسپوندیلولیز (Spondylolysis)

اسپوندیلولیز نقیصه ای در قسمت بین مفصلی مهره است که در اکثر موارد در پنجمین مهره کمری دیده می شود ولی ممکن است در سایر مهره های کمری و نیز در مهره های پشت نیز روی دهد. 3 تا 6 درصد افراد به این بیماری دچار می شوند. بیماری به طور معمول در اثر شکستگی های ناشی از استرس روی می دهد و با فعالیت مخصوصی مانند بلند کردن اجسام سنگین و ورزش ژیمناستیک مرتبط است و زمینه ارثی دارد.

اسپوندیلولیز شایع ترین علت اسپوندیلولیستزیس در کودکان است. در افراد بزرگسال، بیماری دژنراتیو دیسک (آرتروز) به طور شایع منجر به اسپوندیلولیستزیس بدون اسپوندیلولیز می شود . در این موارد، مجرای مهره ای تنگ می شود.

I8 . بیماری اسپوندیلیت آنکیلوزان(ankylosing spondylitis; AS)

این بیماری، نوعی بیماری مزمن و دردناک، به صورت التهاب مفصلی (آرتریت) استحاله ای (دژنراتیو) است که عمدتاً مهره ها و مفاصل خاجی لگنی (ساکروایلیاک) را مبتلا می سازد که در نهایت موجب جوش خوردگی مهره ها به یکدیگر می شود.

بیماری معمولاً در افراد 15 تا 30 ساله دیده می شود و با درد مزمن و سفتی قسمت پایین ستون مهره ها (کمر) همراه است.

این بیماری علاج قطعی ندارد ولی با فیزیوتراپی و ورزش، توام با مصرف دارو تسکین می یابد. داروهای ضد درد، شامل داروهای ضد التهاب غیر استروئیدی مانند آسپیرین، ایبوپروفن، ایندومتاسین و ناپروکسن موثر است.

در موارد شدید بیماری یه ویژه در ناحیه زانو و مفصل ران از جراحی استفاده می شود. بیماری اسپوندیلیت آنکیلوزان ممکن است به طرف بالا پیشرفت کند و موجب سفتی مهمره های پشت شود و در موارد شدید با خشکی شدید و بی حرکتی ستون مهره ها همراه شود. احساس درد و خشکی با ورزش و حرکت کاهش و با استراحت افزایش می یابد.

I9 . بیماری فیبرومالژی و بیماری پلی میالژی روماتیکا(fibromyalgia and polymyalgia rheumatic)

بعضی از افراد مبتلا به فیبرومالژی ، سال ها برای تشخیص بیماری خود به پزشکان مختلف مراجعه می کنند ولی به نتیجه نمی رسند و یا بیماری آنها به اشتباه ، بیماری دیگری تشخیص داده می شود.

بیماری دیگری موسوم به پلی میالژی روماتیکا وجود دارد که با فیبرومیالژی اشتباه می شود زیرا نشانه های آن بسیار شبیه به فیبرومیالژی است ولی درمان آن با درمان فیبرومیالژی تفاوت دارد. چنانچه بیماری پلی میالژی روماتیکا درمان نشود می تواند منجر به عوارض شدید شود.

فیبرومیالژی با دردهای منتشر گردن، پشت، کمر، دست و پا همراه است و اغلب نقاط دردناک و حساسی بر روی مفاصل خاجی لگنی، آرنج ها و زانوها وجود دارند و در آزمایشات به عمل آمده نکته خاصی یافت نمی شود و ممکن است بیماری موجب ناراحتی، افسردگی و خستگی شود.

اکثر بیماران مبتلا به فیبرومالژی دچار سردرهای میگرنی و سندرم روده تحریک پذیر هستند.

بیماری پلی میالژی روماتیکا ، نوعی بیماری التهابی عضلات و مفاصل است که موجب درد عضلانی متوسط تا شدید، همراه با سفتی پایدار مفاصل می شود. اغلب، تشخیص این بیماری به دلیل شباهت آن به تعدادی از بیماری های دیگر دشوار است. علاوه بر این بیماری به طور معمول در معاینات فیزیکی مشاهده نمی شود. این بیماری خیلی شایع است و یک نفر از هر 200 مرد و زن در ایالات متحده مبتلا به آن هستند. بیماری در زنان 2 برابر مردان است و ممکن است در اثر اختلال خود ایمنی (که طی آن گلبول های سفید خون به لایه پوشاننده مفاصل حمله می کنند و موجب التهاب آنها می شوند) ایجاد شود.

علایم اصلی بیماری عبارتند از : درد و سفتی عضلات بالا زانوها، بالای ران ها، گردن، لگن و شانه ها. خستگی، سفتی صبحگاهی، بی اشتهایی، کاهش وزن، تب و افسردگی، از علایم دیگر هستند.

فیبرومیالژی و پلی میالژی روماتیکا هر دو با درد منتشر، سفتی صبحگاهی، افسردگی و خستگی همراه هستند. برای درمان بیماری از داروهای ضد التهاب غیر استروییدی، تغذیه صحیح و ورزش روزانه استفاده می شود.