علائم و تشخیص آرتروز ستون فقرات گردنی

آرتروز ستون فقرات گردنی (اسپوندیلوز گردنی) یکی از بیماری هایی است که باید به درمان آن توجه کرد. معمولا در افرادی که دچار آرتروز ستون فقرات گردنی می شوند، درد از گردن شروع شده و گاهی تا بازو هم ادامه پیدا می کند. حتی گاهی هنگام مطالعه، رانندگی زیاد یا کار با کامپیوتر درد از ناحیه گردن شروع شده و تا نوک انگشتان ادامه می یابد.

البته باید مراقب دردهای بازو و دست بود تا مربوط به قلب نباشد، چرا که ریشه های عصبی که از گردن بیرون می آید تا دست ادامه دارد.

علائم آرتروز ستون فقرات گردنی

اغلب بیماران با درد و محدودیت حرکتی ناحیه گردن مراجعه می کنند .بسته به محل فشار ، ممکن است علائم محدود به اندام فوقانی باشند ( بی حسی ، دردتیر کشنده به شانه یا دست و خصوصا پشت سر و کاهش قدرت عضلانی ) ، یا اندام تحتانی را درگیر کنند ( سفتی و اختلال در قدرت عضلانی پاها ، اختلالات حسی ، بی اختیاری یا احتباس ادرار و مدفوع و بعضا علائم در هر چهار اندام مشاهده می شوند .

برخی از سر دردها خصوصا سردردهای نیز کشنده از پشت سر که با حرکات یا برخی وضعیت های خاص پدید می ایند ، درد بین دو کتف و درد شانه ها نیز از جمله علائمی هستند که میتوانند در اثر اسپوندیلوز مشاهده شوند و متأسفانه پاسخ کمتری به درمان می دهند.

تشخیص آرتروز ستون فقرات گردنی

برای بررسی و تأیید تشخیص اسپوندیلوز گردن می توان از عکس رادیوگرافی ساده در چهار جهت، سی تی اسکن و MRI استفاده کرد که هر یک ارزش خاص خود را دارند.

چه حرکاتی برای اصلاح افتادگی شانه ها موثر است؟

در این ناهنجاری شانه ها به صورت رها شده هستند و به اصطلاح فرد از حالت چهار شانه بودن خارج می شود .
 
 انواع افتادگی شانه ها:
الف)دوطرفه
ب)یک طرفه

عوامل ایجاد کننده ناهنجاری:
 ۱-ضعف عضلات بالابرنده کتف ها
 ۲-ضعف عضلات اطراف شانه ها
 ۳-وضعیت های کاری
 ۴-تنبلی و قرارگیری در وضعیتهای غلط

عوارض ناشی از این ناهنجاری
 ۱-ایجاد درد در اطراف شانه ها و گردن
 ۲-ایجاد درد در عضلات بالابرنده شانه ها
 ۳-ایجاد نقاط دردناک روی عضلات بالابرنده شانه ها خصوصا” در قسمت پشت گردن و عضله فوق خاری
 ۴-ایجاد ظاهر ناخوشایند در اثر خارج شدن شانه ها از وضعیت طبیعی( از دست دادن حالت چهارشانه)

  تشخیص :
 ۱-شکایت فرد از وجود نقاط دردناک بر روی عضلات بالابرنده کتف
 ۲-مشاهده افتادگی یا نامتقارن بودن شانه ها بوسیله صفحه شطرنجی

 حرکات اصلاحی:
 (نکته):بایستی توجه داشت در حرکات اصلاحی همواره حرکات کششی بر حرکات تقویتی مقدم می باشد.

 الف)حرکات کششی:
(مدت کشش ها: یک دقیقه)(مدت استراحت: ۳۰ ثانیه)(تکرار تمرین ۳تا ۵مرتبه در هر جلسه)(تعداد جلسات: ۳تا ۵جلسه در هفته)
 ۱-فرد در حالت ایستاده دستهایش را از پشت روی میز قرار داده و در این حالت سعی می کند به حالت نشسته نزدیک شود.
 ۲-فرد دستها را پشت سرقلاب کرده و سعی می کند آنها را به طرفین بصورت متناوب (چپ و راست) کشش دهد.
 ۳-در حالت ایستاده دستها را روی هم گذاشته و سعی می کند هرچه بیشتر آنها را بطرف بالا بکشد.

 ب)تمرینات تقویتی:
  تعداد جلسات:( ۳تا ۵ جلسه تمرین در هفته)
۱-در حالت ایستاده در حالیکه دستها آویزان است ،فرد سعی میکند شانه ها را تا حد امکان در سطح لاله گوش بالابرده و تا حد امکان پایین آورد و این تمرین را بین ۸تا ۱۲ بار تکرار نماید.
۲-تمرین قبل را در حالیکه وزنه هایی مساوی (حداقل ۲کیلو گرمی) در دستها دارد انجام دهد.
۳-در حالت ایستاده در حالیکه دستها کاملا” آویزان است شانه ها را تا حد امکان بالابرده و برای مدت زمانی (حدود ۳۰ ثانیه)بصورت ایستا نگه می دارد و پس از ۳۰ ثانیه استراحت دوباره انجام میدهد و این تمرین را ۳ تا ۵مرتبه انجام دهد.
۴- تمرین قبل را در حالیکه وزنه هایی مساوی ( حداقل ۲کیلوگرمی)در دستها دارد انجام دهد.
 نکته: تمرینات فوق را می توان در حال نشسته روی صندلی که دو طرف آن آزاد باشد انجام داد و بجای استفاده از وزنه می توان شخص کمکی خواست روی شانه ها ایجاد مقاومت کند.
 تذکر: برای تثبیت وضعیت طبیعی شانه ها توصیه می شود فرد هنگام ایستادن و راه رفتن دقت نماید شانه های خود را در حالت طبیعی نگه دارد و هنگام نشستن های طولانی مدت از صندلی های دسته دار استفاده نموده و ساعدهای خود را روی دسته ها قرار دهد.

 یاد آوری: ممکن است این ناهنجاری بصورت یکطرفه باشد که بایستی فرد از نظر وضعیت اسکولیوز ستون مهره ها نیز مورد ارزیابی قرار گیرد.
 ۲-گاهی در وضعیت نامتقارن بجای افتادگی ،یکی از شانه ها بالاتر قرار گرفته باشد که در شانه برتر ورزشکاران رشته های والیبال و تنیس بصورت مشهود تر دیده می شود و همچنین در خانمهایی که عادت دارند بند کیف خود را بطور دائم روی یک شانه خود قرار دهند ،دیده می شود که جهت جلوگیری از سر خوردن بند کیف بطور ناخواسته شانه را بالاتر نگه دارند و در طولانی مدت بصورت عارضه شانه های نامتقارن مشاهده خواهد شد.

درمان شکستگی شانه با عمل جراحی و استفاده از پیچ و پلاک

یکی از شکستگی های مهم در ناحیه شانه،شکستگی  در ناحیه سر و گردن استخوان بازو است. همانطور که میدانیم قسمت بالایی استخوان بازو را که به شکل یک توپ کروی است را سر استخوان بازو مینامند. سر استخوان بازو با قسمتی از استخوان کتف به به آن حفره گلنوئید Glenoid fossa میگویند مفصل شانه را تشکیل میدهد.

ضربات شدیدی که به ناحیه شانه وارد میشود معمولا در حین تصادف اتومبیل، سقوط از ارتفاع یا زمین خوردن در حین تمرینات ورزشی ایجاد میگردد. این ضربات ممکن است موجب شکسته شدن سر یا گردن استخوان بازو شود. اگر قطعات شکسته شده نسبت به هم جابجایی زیادی نداشته باشند درمان آنها معمولا با استفاده ازآتل گچی یا بانداژ خاصی به نام بانداژ ولپو صورت میپذیرد و در صورتی که قطعات شکسته شده نسبت به هم جابجایی زیادی پیداد کنند درمان معمولا با استفاده از عمل جراحی انجام میشود.

اعمال جراحی متفاوتی برای درمان شکستگی های سر و گردن استخوان بازو انجام میشود. گاهی اوقات پزشک معالج قطعات شکسته شده را بصورت بسته و بدون شکاف دادن پوست و صرفا با انجام مانورهای خاصی جااندازی کرده و سپس برای اینکه قطعات شکسته شده مجدداد جابجا نشوند پین هایی ( میله باریک فلزی که تقریبا به شکل و اندازه میله بافتنی است) را از راه پوست به داخل قطعات شکسته شده وارد میکند تا بیحرکت شوند.

با این حال اکثر جراحی های سر و گردن استخوان بازو بصورت باز انجام میشود به این معنا که پزشک معالج برای جااندازی و بیحرکت کردن قطعات شکسته شده باید پوست را شکاف داده و عضلات شانه را به کناز زده تا استخوان شکسته شده نمایان شود و سپس قطعات شکسته شده را با ابزارهای خاصی در کنار هم قرار دهد. برای محکم کردن قطعات شکسته شده به یکدیگر در بسیاری اوقات اپین و وایر  سیم های فلزی قابل انعطاف) استفاده میشود. در سال های اخیر در بسیاری شکستگی های شانه بتدریج استفاده از پین و وایر جای خود را به پیچ و پلاک میدهد.



تصویری که در بالا مشاهده میکنید رادیوگرافی شانه جوان 25 ساله ایست که بدنبال تصادف با موتورسیکلت دچار شکستگی در ناحیه گردن استخوان بازو شده است. همانطور که در عکس میبینید سر استخوان بازو در سر جای خود یعنی در کنار حفره گلنوئید باقی مانده و تنه استخوان بازو در محل شکستگی جابجایی شدیدی پیداد کرده است. درمان این شکستگی مستلزم استفاده از عمل جراحی است.

در حین جراحی که با استفاده از بیهوشی عمومی انجام شده است با شکاف پوستی که در جلوی شانه داده میشود پوست کنار زده شده و سپس عضلات حجیم اطراف شانه به کنار میروند تا استخوان های شکسته شده دیده شوند. این قطعات شکسته شده با ابزارهای خاصی در کنار یکدیگر قرار داده میشوند. برای فیکس کردن شکستگی در این بیمار از پیچ و پلاک خاصی به نام LCP استفاده شده است. در این وسیله، پیچ ها به پلاک قفل میشوند. نتیجه آنست که مجموعه پیچ و پلاک قطعات شکسته شده را محکم تر به یکدیگر متصل میکنند.



تصویر بالا پلاک بکار رفته را نشان میدهد. همنطور که میبیند در بعضی از سوراخ هایی که در داخل پلاک تعبیه شده است پیچ هایی قرار گرفته اند.



تصویر بالا بعد از عمل جراحی تهیه شده و نشان میدهد که قطعات شکسته شده به توسط پیچ ها و پلاک استفاده شده در کنار یکدیگر قرار گرفته اند. این مجموعه پیچ و پلاک چنان محکم قطعات شکسته شده را در کنار یکدیگر قرار میدهند که بیمار میتواند روز بعد از جراحی شانه خود را حرکت دهد.

بیمار ترغیب میشود که از روز بعد از جراحی شروع به حرکت شانه در جهات مختلف کند. این حرکات زودرس، تا حد زیادی میتوانند مانع از ایجاد محدودیت حرکتی در مفصل شانه شوند. محدودیت حرکتی در شانه یکی از عوارض مهم شکستگی های شانه است و با شروع زود هنگام حرکات شانه میتوان تا حد زیادی مانع از ایجاد این عارضه شد. البته شروع زودرس حرکات شانه مستلزم اینست که قطعات شکسته شده به محکمی به یکدیگر محکم و فیکس شوند.



تصویر بالا پس از سه ماه از عمل جراحی تهیه شده و نشان میدهد که قطعات کاملا به یکدیگر جوش خورده و محکم شده اند. بیمار بعد از گذشت دو ماه از جراحی دامنه حرکتی کامل مفصل را بدست آورده و به کار اولیه خود که باغبانی بود بازگشت.
این پلاک ها نیاز به خارج کردن بعدی ندارند و بدون ایجاد هیچ مشکلی میتوانند برای همیشه در شانه باقی بمانند.