رباط متقاطع پشتی یا صلیبی خلفی یا PCL :
یکی از رباط های قوی مفصل زانو است. این رباط از کوندیل داخلی فمور (استخوان ران ) به ناحیه پشتی بین کوندیلی تیبیا (درشت نی) متصل میگردد. رباط متقاطع پشتی pcl و متقاطع جلویی ACL داخل کپسولی بوده و به علت وضعیت آناتومیکی خاص به نام متقاطع یا صلیبی نامیده میشوند.
اگر کپسول مفصلی زانو از عقب باز گردد , اولین قسمتی که مشاهده میگردد , رباط متقاطع پشتی است. این رباط نسبت به رباط متقاطع جلویی , قویتر بوده , ولی فیبرهای رباط متقاطع جلویی وضعیت مایل تری دارند. مهمترین عمل رباط متقاطع پشتی , جلوگیری از در رفتگی تیبیا (درشت نی) به سمت عقب است.
آسیب رباط صلیبی پشتی (PCL) :
خم شدن و یا صاف شدن بیش از اندازه مفصل زانو ممکن است باعث آسیب این رباط گردد. همچنین ضربه شدید به انتهای فوقانی درشت نی همراه با خم بودن زانو میتواند پارگی رباط متقاطع پشتی را به همراه داشته باشد. آسیب این رباط منجر به افزایش جابجایی درشت نی به سمت عقب میگردد. پارگی PCL به صورت مجزا کمتر اتفاق می افتد و معمولا با پارگی رباط های دیگر زانو و منیسک ها همراه است.
رباط صلیبی قدامی (جلویی ) anterior cruciate ligament :
رباط متقاطع جلویی یکی از رباط های مهم مفصل زانو است. از جمله عوامل مهم ثبات هر مفصل بستگی به سالم بودن ساختمان رباط آن مفصل دارد و اگر مفصلی تحرک زیادی در حالت طبیعی داشته باشد نقش رباط یا رباط های آن مفصل اهمیت بیشتری میابد. قدرت رباط متقاطع جلویی معادل رباط طرفی داخلی یا MCL و نصف قدرت رباط متقاطع پشتی PCL است.
رباط متقاطع جلویی معمولا رباط صلیبی جلویی (قدامی) نیز خوانده میشود. این رباط از جمله رباط هایی است که به هنگام فعالیت های شدید آسیب میبینند. در ورزشکاران حرفه ای پارگی رباط متقاطع جلویی شایع است و به پارگی ACL معروف است. اگر نیروی اعمال شده خیلی زیاد باشد احتمال پارگی رباط طرفی داخلی و منیسک داخلی به همراه پارگی رباط متقاطع جلویی وجود دارد.
رباط های طرفی (کولترال ) زانو بیشتر در ایجاد ثبات جانبی مفصل نقش دارند. رباط های متقاطع ( صلیبی ) داخل کپسولی هستند که بیشتر باعث افزایش پایداری مفصل در سمت جلو و عقب میگردند.
مهمترین وظیفه رباط متقاطع جلویی , محدود کردن حرکت استخوان درشت نی به جلو و رخش داخلی آن در عمل صاف کردن زانو است. این رباط همچنین در یک زنجیره حرکتی بسته از حرکت استخوان ران به سمت عقب روی درشت نی ثابت جلوگیری میکند.
درجات آسیب :
- درجه 1 : پارگی خفیف است. ناپایداری وجود ندارد و میزان خونریزی پایین است.
- درجه 2 : خونریزی وجود دارد و پارگی ناقص است. به دلیل پارگی ناقص تا حدودی بی ثباتی وجود دارد.
- درجه 3 : از هم گسیختگی فیبرها کامل است ( پارگی کامل ). خونریزی در مفصل وجود دارد و بی ثباتی ایجاد می شود
شایعترین علل آسیب :
هنگامی رباط متقاطع جلویی پاره می شود که در اثر ضربه , انتهای فوقانی درشت نی (تیبیا) نسبت به ران (فمور) به سمت جلو رانده شود یا زانو شدیدا به سمت عقب حرکت کند. شایع ترین مکانیسم پارگی رباط متقاطع جلویی (صلیبی قدامی) چرخش زانو به خارج به همراه والگوس زانو است. محل پارگی ممکن است در ناحیه اتصال این رباط به انتهای تحتانی ران , انتهای فوقانی درشت نی و یا در وسط باشد.
عوامل دیگری که در پارگی ACL موثرند :
1 : عوامل محیطی. ورزش هایی که با پریدن و دویدن در ارتباطند احتمال آسیب رباط افزایش میابد
2 : علل آناتومیک. احتمال آسیب رباط متقاطع جلویی در قسمت میانی , بیشتر از نواحی دیگر است. همچنین در خانم های ورزشکار , پارگی رباط بیشتر اتفاق می افتد.
3 : علل هورمونی. با افزایش سطح هورمون استروژن , احتمال پارگی ACL بیشتر است.
درمان :
به طور کلی درمان رباط صلیبی قدامی ACL به دو صورت غیر جراحی یا جراحی است. فیزیوتراپی در هر دو روش غیر جراحی و جراحی ( گاهی حتی قبل از عمل جراحی) جهت تسریع و افزایش کیفیت روند درمانی موثر است.
مهمترین اهداف فیزیوتراپی عبارتند از :
- کاهش درد , التهاب و تورم
- افزایش دامنه حرکتی مفصل
- تقویت عضلات با توجه به درجات آسیب
- آموزش تمرینات حس عمقی
- آموزش تمرینات زنجیره حرکتی بسته
- افزایش تعادل و عملکرد فرد
- برگشت سریع تر فرد به فعالیت های روزمره یا ورزش حرفه ای
در ابتدا روش هایی جهت کاهش التهاب , درد و تورم استفاده میشود. (مثلا استفاده از یخ) به تدریج تمرینات دامنه حرکتی مفصل زانو با توجه به درد انجام میگردد. سپس تمرینات تعادلی و عملکردی شروع می شوند. هدف اصلی در این مسیر کاهش التهاب و ترمیم مجدد بافت آسیب دیده همراه با افزایش دامنه حرکتی , بهبود تعادل و تقویت عضلات جهت پیشگیری از آسیب مجدد است.
در پارگی های کامل به دو روش جراحی صورت میگیرد :
- روش ترمیمی : معمولا موفقیت آمیز نیست و نتایج خوبی به همراه ندارد.
- روش بازسازی : به دو روش بازسازی داخل مفصلی یا خارج مفصلی انجام میشود. در روش بازسازی رباط از یک بافت دیگر ( مثلا تاندون پاتلا و یا تاندون عضلات پشت ران ) استفاده می شود. روش بازسازی نتایج بهتری به همراه دارد.
آرتروز یک بیماری تخریبی در مفصل است که از آن به بیماری مفصلی پیشرونده یاد میشود. این بیماری به نام های استئوآرتریت و استئوآرتروز نیز نامیده میشود. تخریب پیشرونده مفصل در جامعه ما به نام آرتروز معروف است. با توجه به اینکه این بیماری با افزایش سن پیشرفت میکند به آرتریت پیری نیز معروف است. علاوه بر سن علل ژنتیکی , نوع شغل و حرفه , چاقی , عوامل هورمونی و نژاد نیز میتواند در بروز این بیماری دخیل باشند.
مهمترین نشانه آرتروز زانو :
مهمترین مشخصه آرتروز تخریب تدریجی غضروف مفصلی است. قسمت دو انتهای هر استخوان از غضروف که بافتی است انعطاف پذیر ساخته شده است. با شروع بیماری آرتروز زانو , غضروف انتهای تحتانی استخوان فمور (ران) و غضروف قسمت فوقانی استخوان درشت نی به تدریج دچار تغییرات تخریبی (دژنراتیو) میکردد. به همین ترتیب درگیری و آسیب غضروف کشکک به آرتروز این ناحیه منجر میشود. بنابر این آرتروز مفصل زانو در دو ناحیه تیبیوفمورال ( مفصلی که بین استخوان ران و ساق ایجاد میشود ) و مفصل کشککی-رانی (پاتلوفمورال) میتواند ایجاد شود. علت اصلی تخریب غضروف در بیماری آرتروز , عدم وجود عروق خونی جهت تغذیه این ناحیه میباشد و از طرفی غضروف مفصلی فاقد عصب است و به هنگام آسیب دردی حس نمیشود که همین مسئله زمینه تخریب بیشتر را فراهم میکند. البته تغذیه غضروف از طریق غشای سینوویال و حرکات مفصل انجام میشود.
عوامل زمینه ساز :
عواملی که روند آرتروز زانو را تسهیل میکنند عبارتند از :
1 : ضربه
2 : پارگی عناصر مفاصل زانو ( مثلا منیسک ها , رباط ها و کپسول مفصلی )
3 : بیماری کندرومالاسی کشکک ( نرم شدن غضروف زیر کشکک ) و موارد در رفتگی مکرر آن
4 : شکستگی های درون مفصلی و در رفتگی ها
5 : وجود بیماری های مفصلی ( همانند آرتریت روماتوئید یا بیماری عفونی در مفصل و ... )
6 : تغییر شکل ها ( دفورمیتی ها ) ی مفصل زانو که عبارتند از : پای ضربدری , پای پرانتزی , خم شدن مفصل زانو , حرکت بیش از اندازه مفصل به سمت عقب (هیپراکستنشن زانو )
7 : عدم کنترل فعالیت های روزمره که منجر به استرس بیش از اندازه به ناحیه زانو میگردد ( مواردی چون چهار زانو نشستن , دو زانو نشستن , توالت های طولانی مدت غیرفرنگی و بالا و پایین رفتن از پله ها به دفعات متوالی به خصوص پله هایی که شیب تند دارند)
8 : شغل و حرفه ای که باعث فشار بیش از حد به زانو میشود. به ویژه افرادی که در طول فعالیت های کاری سخت , هیچگونه استراحتی به مفاصل جهت ترمیم و احیای مجدد نمیدهند
9 : چاقی
10 : عوامل ژنتیکی
11 : بیماری استئوکندریت دیسکان
علائم و نشانه ها :
علائم و نشانه های آرتروز زانو ممکن است در ارتباط با موارد زیر باشد :
- درد که با پیشرفت بیماری ایجاد میشود
- تغییر وضعیت عناصر مفصلی همانند التهاب تاندون ها و بورس ها , ضخیم شدن پرده سینوویال و درگیر شدن استخوان های زیر غضروف که از عوامل مهم ایجاد درد در زانو میباشد
- خشکی مفصلی
- کاهش دامنه حرکتی
- ضعف و آتروفی عضلات اطراف مفصل که در موارد کاهش دامنه حرکتی به وجود می آید
- گاها وجود کریپتاسیون
- گاهی تجمع مایع در مفصل
- احتمال ایجاد کیست در ناحیه پشت مفصل که به کیست بیکر معروف است
درمان :
درمان آرتروز زانو با توجه به مشکل بیمار میتواند در ارتباط با موارد زیر باشد :
1 : درمان دارویی طبق نظر پزشک متخصص مربوطه
2 : کاهش وزن در صورت وجود چاقی
3 : کنترل فعالیت های روزمره سنگین
4 : تقویت عضلات اطراف مفصل زانو
5 : تحرک مفصل به صورت کنترل شده
6 : استفاده از زانو بند و وسایل کمکی فیزیوتراپی
7 : آب درمانی
8 : برنامه تمرینات هوازی
9 : درمان با عمل جراحی در زمانیکه درد و مشکلات مفصل خیلی شدید است.
سیاتیک به درد , ضعف , کرختی یا سوزن سوزن شدن پا گفته میشود. علت سیاتیک وارد آمدن آسیب یا فشار به عصب سیاتیک است. سیاتیک علامت یک بیماری دیگر است و به خودی خود یک بیماری محسوب نمیشود.
علل شیوع و عوامل خطر درد سیاتیک :
علائم سیاتیک زمانی ایجاد میشود که فشار یا آسیبی به عصب سیاتیک وارد میشود. این عصب در ناحیه پائینی ستون مهره ها شروع شده و به سمت پائین و پشت پاها امتداد پیدا میکند. عصب سیاتیک عضلات پشت زانو و پایین پا را کنترل میکند و ضمنا حس قسمت پشتی ران , حس قسمتی از پایین پا و کف پا را هم تامین میکند.
علل شایع ایجاد علائم سیاتیک :
لغزش دیسک بین مهره ای سندرم پیریفورم که نوعی اختلال دردناک است که عضله باریک در ناحیه باسن را درگیر میکند.
علائم درد سیاتیک :
شدت درد سیاتیک در افراد مختلف با هم فرق دارد. درد ممکن است شبیه سوزن سوزن شدن , درد مبهم یا درد سوزنی باشد. در بعضی مواقع درد آنقدر شدید است که بیمار قادر به حرکت نیست. درد اکثرا یک طرفه است.
بعضی افراد بیمار ممکن است دچار درد تیز در قسمتی از پا یا لگن و کرختی در جاهای دیگر شوند. درد یا کرختی ممکن است در پشت ساق یا کف پا احساس شود. پای درگیر ممکن است دچار ضعف شود. درد معمولا به تدریج شروع میشود.
تاثیر فرکانس تی ای ان اس بر روی درد عصب سیاتیک :
سیگنالهای الکتریکی تی ای ان اس در طول موج پایین باعث تحریک رشته های عصبی و فعال کردن عصب های از کار افتاده میشود که با ارسال این پالس های الکتریکی در نقطه درد در حین عملیات عصب سازی و بازتوانی اعصاب ضعیف و از کار افتاده , بدن ماده ای به نام آندروفین در آن موضع از خود ترشح میکند که برای از بین بردن درد در آن موضع بسیار موثر است.
استفاده روزانه 20 دقیقه از دستگاه تی ای ان اس در منزل میتواند جهت کاهش درد , التهاب , اسپاسم , تسریع ترمیم بافت و تحریک فیبرهای عصبی و عضلانی بسیار موثر باشد.
طراحی و ساخت این محصول به گونه ای است که بیماران میتوانند براحتی در منزل حتی بدون نیاز کمک افراد دیگر استفاده کنند و روند درمان خود را تسریع بخشند.
دستگاه مجهز به تایمر زمان هوشمند میباشد و پس از پایان مدت زمان درمان به صورت اتومات خاموش میگردد.